Światowi liderzy filantropii zgromadzili się w Warszawie z okazji pierwszego w historii Philanthropic Consortium Global Summit

Przez jeden dzień Warszawa gościła liderów polskiej i światowej filantropii. We wnętrzach XVII-wiecznego, barokowego Pałacu Rzeczypospolitej, Konsorcjum Filantropijne, inicjatywa zainicjowana przez Omenę Mensah i Rafała Brzoskę, zorganizowało pierwszy Philanthropic Consortium Global Summit – spotkanie poświęcone przyszłości filantropii, odpowiedzialnemu przywództwu i nowym modelom międzynarodowej współpracy.

17 września w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie odbył się Philanthropic Consortium Global Summit, pierwsze międzynarodowe wydarzenie w Polsce, koncentrujące uwagę na kondycji i przyszłości polskiej i globalnej filantropii. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli biznesu, filantropii, świata nauki i organizacji międzynarodowych z Polski, Europy, Afryki i Stanów Zjednoczonych. Wśród zaproszonych gości obecni byli partnerzy strategiczni Konsorcjum Filantropijnego: Obama Foundation, Otumfuo Osei Tutu II Foundation oraz UNESCO, z którym Omenaa Foundation 3 września w Paryżu, podpisała nową trzyletnią umowę ramową. Partnerstwo to stało się możliwe dzięki wsparciu polskiej stałej delegacji, dzięki czemu Omenaa Foundation stała się pierwszą polską fundacją prywatną, która nawiązała współpracę z UNESCO.

Polski biznes reprezentowany był przez czołowych przedstawicieli środowiska. Wśród gości i panelistów obecni byli m.in. Rafał Brzoska, założyciel i prezes InPost, Robert Dobrzycki, inwestor i prezes Panattoni, Piotr Dejneka, członek Rady Nadzorczej PCG. Wśród gości wydarzenia obecny był także Wojciech Zajączkowski, Podsekretarz Stanu koordynujący politykę wobec Afryki, Bliskiego Wschodu, Europy Wschodniej i Ameryki Łacińskiej, nadzorujący odpowiednie departamenty w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Zebrani próbowali odpowiedzieć na palące pytanie, z którym mierzy się dziś polska i międzynarodowa filantropia: Jak prywatny kapitał i globalne instytucje mogą wspólnie odpowiadać na największe wyzwania współczesnego świata – nie tylko reagując na kryzysy, lecz budując rozwiązania, które pozostają na lata.

Od pojedynczych gestów do platformy zmiany

Konsorcjum Filantropijne to pierwsza tego typu inicjatywa w Polsce, która zapoczątkowana została w 2023 roku podczas wydarzenia TOP CHARITY - największej aukcji charytatywnej w Europie, z inicjatywy Omeny Mensah i Rafała Brzoski. To nowy model filantropii, który zrzesza ludzi biznesu, filantropów, mecenasów sztuki i organizacje społeczne, które chcą działać razem i skuteczniej pomagać tam, gdzie wsparcie jest najbardziej potrzebne. Konsorcjum wspiera inicjatywy, które tworzą wymierne zmiany poprzez skuteczne, przemyślane i długoterminowe rozwiązania. Buduje mosty między fundacjami i partnerami biznesowymi, łącząc ich w międzysektorowych projektach o dużym wpływie.

Każdego roku fundusze zebrane przez społeczność biznesową TOP CHARITY dzielone są między projekty krajowe i międzynarodowe, z czego przynajmniej 30% trafia do Konsorcjum Filantropijnego – ogólnoświatowej sieci partnerów non-profit. Kandydatury partnerów zgłaszane są przez społeczność biznesową TOP CHARITY, a następnie weryfikowane przez Radę Nadzorczą i Radę Ekspertów, których wiedza gwarantuje, że wsparcie finansowe trafi tam, gdzie przyniesie najlepsze efekty.

Od 2023 roku – w trakcie trzech edycji – inicjatywa wsparła 196 projektów w ponad 17 krajach. W ciągu trzech pierwszy edycji, Konsorcjum przyznało granty na kwotę ponad 8 milinów euro, a w nadchodzącej czwartej edycji planowane jest rozdysponowanie 4 milionów euro, co łącznie daje prawie 52 miliony złotych w postaci grantów. Środki przekazane w trzech pierwszych edycjach, stanowią część całkowitej kwoty 55 milionów euro zebranej w ramach TOP CHARITY, która finansuje także działania artystyczne, edukacyjne i społeczne prowadzone bezpośrednio przez Omenaa Foundation i OmenaArt Foundation, jak również Fundusz Wieczysty, zabezpieczający długoterminowy rozwój filantropii w Polsce.

„Świat dzisiaj staje się coraz bardziej nieprzewidywalny - kształtowany przez wojnę, pandemię oraz pogłębiające się podziały polityczne i społeczne. Gdy dotychczasowe modele filantropii nie nadążają, proponujemy coś nowego: most zbudowany na polskim odrodzeniu - łączący Polskę z Afryką, a Afrykę ze światem. Polska już pokazała światu, że potrafi konkurować gospodarczo, budować wspaniałe firmy oraz tworzyć przedsiębiorców, którzy odnoszą sukcesy na arenie międzynarodowej. Skoro tak, to dlaczego nie mielibyśmy również konkurować jako kraj, który wie, jak dzielić się swoim sukcesem?”

powiedziała Omenaa Mensah, założycielka Konsorcjum Filantropijnego.

Obecnie Konsorcjum współpracuje z organizacjami na czterech kontynentach – od Ghany, Rwandy i Tanzanii, po Europę i Stany Zjednoczone. Realizowane projekty obejmują edukację, sztukę, ochronę zdrowia, pomoc humanitarną oraz ochronę środowiska.

Wśród licznych inicjatyw znajduje się Nagroda Artystyczna Yaa Asantewaa w Ghanie, realizowana w partnerstwie z Gallery 1957, wspierająca kobiety-artystki w budowaniu

profesjonalnej kariery poprzez rezydencje artystyczne, mentoring oraz dostęp do międzynarodowego rynku sztuki. W 2026 roku program został rozszerzony również na Senegal. W Londynie Konsorcjum objęło wsparciem pierwszą ghańską rezydencję artystyczną w Studio Voltaire, przyznaną artyście Carlosowi Idun-Tawiah, oraz zainicjowało Stypendium TOP CHARITY na Uniwersytecie SOAS w Londynie, zwiększające dostęp do edukacji w zakresie afrykanistyki.

W Afryce Konsorcjum wspiera również programy edukacyjne i społeczne, takie jak Malaika w Demokratycznej Republice Konga, która prowadzi szkołę dla ponad 400 dziewczynek, funkcjonuje jako lokalne centrum społecznościowe oraz zapewnia dostęp do czystej wody, z której każdego roku korzysta ponad 35 000 osób. Konsorcjum Filantropijne obejmuje także organizacje działające na rzecz ochrony zagrożonych gatunków, takie jak Gorilla Doctors, jak również inicjatywy humanitarne, na przykład Lekarze bez Granic w Sudanie.

“Program Grantowy Konsorcjum Filantropijnego wspiera organizacje, które przekładają dobre pomysły na konkretne działania społeczne. Finansujemy projekty realizowane w Polsce i na całym świecie, odpowiadające na ważne wyzwania społeczne i potrzeby różnych grup. Każda edycja Programu koncentruje się na innym obszarze. W tym roku koncentrujemy się na projektach, które poprzez sport, aktywność fizyczną i działania na rzecz szeroko rozumianego zdrowia wspierają m.in. dzieci, młodzież i seniorów w Polsce i globalnie.”

Sylwia Dobrzycka, Przewodnicząca Konsorcjum Filantropijnego.

Polska: od beneficjenta do benefaktora

Pierwsza część Summitu, zatytułowana The Rise of Poland, poświęcona była wyjątkowej pozycji, jaką Polska zajmuje obecnie na międzynarodowej mapie filantropii. W ciągu jednego pokolenia Polska przeszła transformację od kraju korzystającego z pomocy międzynarodowej do coraz bardziej widocznego źródła prywatnej filantropii. Jeszcze na początku lat 90. XX wieku polskie szkoły, szpitale oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego korzystały ze wsparcia płynącego z zagranicy. Trzy dekady później Polska znajduje się wśród największych gospodarek Unii Europejskiej, a pokolenie przedsiębiorców, którzy budowali swoje firmy w okresie transformacji, coraz częściej traktuje swój sukces jako odpowiedzialność wobec szerszego otoczenia społecznego.

„Polska filantropia nie musi już nadrabiać zaległości. Działamy wspólnie, wyznaczamy cele, kontrolujemy sposób wydawania środków i bierzemy odpowiedzialność za rezultaty, bo właśnie tak prowadzimy nasze firmy. Wierzę, że jesteśmy gotowi wyznaczać standardy,
zamiast jedynie za nimi podążać”

podkreślił Rafał Brzoska, współzałożyciel TOP CHARITY i Konsorcjum Filantropijnego.

Rafał Brzoska wraz z przedstawicielami polskiego biznesu, wśród których byli Robert Dobrzycki, Joanna Makowiecka-Gatza, Adam Malinowski, Artur Dela oraz Piotr Dejneka, dyskutowali o tym, jak doświadczenie transformacji po 1989 roku, przedsiębiorczy zapał, zdolność do szybkiej mobilizacji oraz polska tradycja solidarności mogą stać się siłą kraju w międzynarodowej filantropii. Rozmowa dotyczyła również tego, jak przejść od spontanicznej hojności do trwałych instytucji, mechanizmów i partnerstw, a także czy filantropia może stać się jednym z elementów polskiej soft power. Ta zmiana była szczególnie widoczna w reakcji społeczeństwa i biznesu na pełnoskalową inwazję na Ukrainę w 2022 roku, kiedy 77 procent Polaków udzieliło pomocy uchodźcom, a społeczność biznesowa zebrała rekordowe sumy. Był to punkt zwrotny, który stał się także siłą napędową powstania TOP CHARITY.

“Do filantropii trzeba dojrzeć. Na początku, kiedy budujemy biznes, mierzymy się z problemami egzystencjalnymi i skupiamy przede wszystkim na konsumpcji. Z czasem pojawia się odruch serca i faza filantropii indywidualnej. Dopiero później dochodzimy do wniosku, że tylko zorganizowana, systemowa filantropia może przeżyć nas i nasze pieniądze.”

Robert Dobrzycki, Inwestor, CEO Panattoni Europe.

“Filantropia nie jest tylko dla bogatych. Dobrym przykładem jest Francja, która od lat wykorzystuje kulturę jako ważne narzędzie soft power. Każdego roku około 4 miliardów euro przeznaczanych na promocję francuskiej kultury pochodzi także ze wsparcia zwykłych ludzi.”

Artur Dela, Założyciel i główny udziałowiec Grupy Eneris, fundator i przewodniczący rady fundacji dela.art.

Czy przyszłość globalnej filantropii należy do Afryki?

Drugi panel, moderowany przez dr. Kwame Mintaha, szefa działu Africa Strategy w Omenaa Foundation, przeniósł dyskusję na poziom globalny. Wśród uczestników znaleźli się Tina Höfinghoff z Obama Foundation, Edmond Moukala z UNESCO Ghana, Nana Bahanene z Fundacji Otumfuo Osei Tutu II, Andrea Iannou z SOAS (University of London) oraz Anna Masłon-Oracz ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Panel poświęcony był pytaniu, jak powinien wyglądać nowy model filantropii w świecie, w którym tradycyjna pomoc rozwojowa jest coraz bardziej ograniczana, a jednocześnie znaczenie Afryki – demograficzne, gospodarcze i kulturowe – szybko rośnie.

Zamiast postrzegać Afrykę wyłącznie jako odbiorcę pomocy, panel skierował rozmowę w stronę podejścia opartego na partnerstwie. Punktem wyjścia było budowanie równorzędnych, długofalowych relacji, w których lokalne organizacje wnoszą własną wiedzę i zasoby oraz mają rzeczywisty wpływ na kierunek realizowanych inicjatyw.

“Cieszymy się z powstania całkowicie prywatnej inicjatywy, jaką jest Omenaa Foundation. Ma ona szansę odegrać ważną rolę w budowaniu mostów między Polską i Afryką, zwłaszcza Ghaną. Mam nadzieję, że stanie się przykładem do naśladowania dla tych, którym nieobojętny jest wszechstronny rozwój społeczeństw afrykańskich.”

Wojciech Zajączkowski, Podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

“Nasza współpraca z Omenaa Foundation polega na budowaniu mostów, tworzeniu partnerstw oraz wzmacnianiu nowych pokoleń.”

Tina Höfinghoff, Doradczyni ds. Rozwoju dla Europy Środkowej, Obama Foundation.

“Kraj taki jak Polska może być prawdziwą inspiracją dla Afryki. Mimo wszystkich okrutnych tragedii, jakie przeszła w trakcie i po wojnie, była w stanie podnieść się i odbudować. Byłem/Byłam tutaj kilkadziesiąt lat temu i widząc dzisiejszą Warszawę, jestem naprawdę pod wrażeniem tej transformacji.”

Przedstawiciel UNESCO w Ghanie i Szef Biura w Akrze.

Od rozmowy o hejcie do konkretnych działań

Ostatnia część wydarzenia poświęcona była tematowi szczególnie istotnemu dla współczesnego społeczeństwa: narastającemu zjawisku mowy nienawiści oraz przemocy motywowanej tożsamością, wraz z jego wpływem na edukację, zdrowie, życie publiczne i partnerstwa międzynarodowe. W panelu pod tytułem „Beyond Hate: From Awareness to Action”, moderowanym przez Beatę Tadle, udział wzięli Sylwia Grzegorczyk-Abram, Barbara Nowacka, Marta Różyńska, Marcin Gortat i Mikołaj „Bagi” Bagiński. Dyskusja koncentrowała się na praktycznych narzędziach działania, rodzajach interwencji, które może finansować filantropia, sposobach mierzenia ich skuteczności, a także na granicach, w jakich powinno się poruszać zaangażowanie sektora prywatnego. Panel wzbudził duże zainteresowanie publiczności i wyraźnie pokazał, że globalne ambicje Polski muszą iść w parze z budowaniem otwartego i bezpiecznego środowiska w kraju dla osób, które studiują, pracują i rozwijają międzynarodowe partnerstwa na jej terytorium.

“W ramach reformy „Kompas Jutra” polskie szkoły wprowadzają moduł międzyprzedmiotowy, obejmujący język polski, geografię, edukację dla bezpieczeństwa i informatykę, który ma uczyć młodzież kluczowych dziś umiejętności, takich jak czytanie ze zrozumieniem i krytyczna analiza tekstu, weryfikacja źródeł, bezpieczne korzystanie z internetu oraz rozpoznawanie
dezinformacji i manipulacji.”

Barbara Nowacka, Ministra Edukacji Narodowej.

Sztuka jako nośnik emocji, edukacji i realnego wpływu

Wydarzenie miało również swój wymiar artystyczny, odzwierciedlający jedną z kluczowych wartości ekosystemu Omenaa Foundation: sztukę jako element zestawu narzędzi obok filantropii i biznesu. Sztuka łączy społeczności i sprawia, że ludzie chcą włączać się w działania. Filantropia zapewnia środki, by przetestować pomysł i udowodnić jego wpływ. Biznes dostarcza inwestycji, które podtrzymują to przedsięwzięcie - ponad wszelki pojedynczy grant.

Tego dnia Pałac zmienił się w wyjątkową przestrzeń spotkania ze sztuką współczesną. W jego wnętrzach zaprezentowano dzieła ze zbiorów OmenaArt Foundation, a także prace wypożyczone specjalnie na tę okazję przez zaprzyjaźnione z Fundacją instytucje i kolekcjonerów. Wśród prezentowanych obiektów znalazły się m.in. rzeźby z cyklu „Snus” Zuzy Golińskiej ze zbiorów Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, „Diuny” Marty Gąsienicy-Szostak z kolekcji Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi oraz obraz Marcina Maciejowskiego „Nie jestem ideologią” z Krupa Art Foundation. Ekspozycja, podobnie jak cała konwencja wydarzenia, miała także międzynarodowy wydźwięk. Dopełniły ją prace uznanych i wyrazistych artystów z różnych części świata, w tym Rity Mawueny Benissan, Courage’a Kpormorne Hunke, Pabla Atchugarry’ego oraz Modupeoli Fadugby. Dzięki temu przestrzeń Pałacu stała się na jeden dzień miejscem dialogu między różnymi tradycjami, pokoleniami i artystycznymi językami.

Na gości wydarzenia czekała także wyjątkowa ekspozycja muzealna Pałacu Rzeczypospolitej - blisko 200 najcenniejszych, unikatowych obiektów ze skarbca Narodowej Książnicy. Są to zabytki polskiego i światowego piśmiennictwa począwszy od VIII wieku po czasy współczesne, z których część została wpisana na Listę Pamięci Świata UNESCO. Wyeksponowano cenne pamiątki po polskich noblistach: autografy Quo vadis i Krzyżaków Henryka Sienkiewicza, list Marii Skłodowskiej-Curie, notatniki Czesława Miłosza, a nawet jego Medal Noblowski.

Polska filantropia chce współtworzyć globalne rozwiązania

Pierwszy Philanthropic Consortium Global Summit był symbolem szerszej zmiany: polska filantropia nie chce już stać na marginesie globalnych działań. Coraz częściej zamierza natomiast proponować własne rozwiązania i budować międzynarodowe koalicje. Wyrastając z doświadczeń polskiej transformacji oraz z akcji TOP CHARITY, Konsorcjum Filantropijne rozszerza obecnie ten model poza granice Polski, łącząc polski biznes i organizacje społeczeństwa obywatelskiego z partnerami w Afryce, Europie i Stanach Zjednoczonych.

Podczas szczytu organizatorzy wskazali, że jest to jedynie początek kolejnego etapu rozwoju międzynarodowego oraz kierunku globalnej strategii ekosystemu Omenaa Foundation.